طلاق ایرانیان مقیم خارج از کشور

نیلوفر کشاورز محمدیان | ۳۱ مرداد ۱۴۰۰
طلاق ایرانیان مقیم خارج از کشور

در صورتی که زن و شوهری مقیم خارج از کشور باشند و بخواهند برای طلاق اقدام نمایند، ابتدا می بایست دعوای طلاق خود را در محاکم خارجی مطرح کنند، چنانچه از دادگاه محل اقامت آنان حکم طلاق صادر شود، باید  با مراجعه زوجین یا احدی از آنها به مراکز اسلامی، صیغه شرعی طلاق جاری شود و سپس به تأیید مقامات ایرانی اعم از کنسولگری ایران یا دفتر حفاظت منافع یا سفارت جمهوری اسلامی ایران در آن کشور برسد. اجرای شرعی صیغه طلاق باید به تأیید وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران برسد. سپس زوجین جهت ثبت طلاق به اتفاق به کنسولگری ایران در آن کشور مراجعه می‌کنند و با ارایه گواهی جاری شدن صیغه طلاق شرعی و حکم صادره، تقاضای ثبت طلاق در دفتر کنسولگری و اسناد سجلی خود را مطرح می‌کنند. چنانچه یک یا چند مورد از مراحل گفته شده در بالا رعایت نشود، حالات زیر متصور است:1. زوجین دعوای طلاق خود را در محاکم خارجی مطرح نموده و سپس صیغه شرعی طلاق نیز جاری شده لیکن هیچ کدام از زوجین جهت ثبت طلاق به دفاتر نمایندگی ایران در آن کشور مراجعه نکرده اند. در این حالت زوج یا زوجه یا احدی از وکلای آنان به دادگاه خانواده ایران مراجعه و دعوایی به خواسته تنفیذ حکم طلاق صادره جهت ثبت آن مطرح می نمایند. دادگاه خانواده ایران با احراز اصول، اسناد و اجرای صیغه طلاق انجام‌ شده توسط مرکز اسلامی و شرایط صحت طلاق، ضمن تنفیذ حکم طلاق صادره، اجازه ثبت آن را توسط یکی از دفترخانه‌های رسمی طلاق صادر می‌کند. چنانچه هر یک از زوجین، ادعای مالی خود را در زمان رسیدگی به طلاق مطرح نکرده باشند، می‌توانند پس از ثبت واقعه طلاق اقامه دعوی کنند.‏2. مورد دوم زمانی است که هیچ کدام از زوجین پس از اخذ حکم طلاق از دادگاه خارجی شهر محل اقامت خود جهت جاری شدن صیغه طلاق شرعی به مراجع اسلامی مراجعه نکرده اند. در این حالت بعضاً زوجه جهت اقامه دعوی در مورد تنفیذ حکم طلاق صادره و نیز جاری شدن صیغه طلاق و ثبت آن، به یکی از اقارب خود یا شخص دیگری که در ایران ساکن است وکالتی با حق توکیل به غیر می‌دهد، نشانی زوج را مجهول‌المکان اعلام کرده یا با اعلام آدرس زوج در ایران یا خارج از کشور با اقامه دعوی که صرفا توسط وکیل دادگستری امکان پذیر است، تقاضای تنفیذ حکم طلاق صادره از دادگاه خارجی را مطرح می‌کند.در این صورت چنانچه قاضی خارجی رسیدگی‌کننده به طلاق، قوانین دولت متبوع شخص یعنی قوانین جمهوری اسلامی ایران را در صدور حکم رعایت کرده باشد، مانعی برای تنفیذ طلاق به منظور جاری شدن صیغه طلاق و ثبت آن به نظر نمی‌رسد.‏اما چنانچه قاضی رسیدگی‌کننده به طلاق، قوانین جاری کشور خارجی را در صدور حکم طلاق مورد استناد قرار داده باشد، به استناد این که قانون مدنی احکام صادره از محاکم خارجه و اسناد رسمی لازم‌الاجرای تنظیم ‌شده در خارجه را قابل اجرا در ایران ندانسته مگر اینکه مطابق قوانین ایرانی امر به اجرای آنها صادر شده باشد و نیز مطرح بودن همان دعوی در محکمه اجنبی را رافع صلاحیت محکمه ایرانی نمی داند، دادگاه ضمن عدم احراز شرایط صحت طلاق، رأی به رد دعوای مطروحه صادر می‌ کند.‏در بعضی موارد که صیغه طلاق در خارج از ایران جاری نشده است، از حکم طلاق صادر شده در محکمه خارجی صرفا جهت اماره در اثبات دعوی استفاده می گردد. بنابراین در این حالت زوجه یا وکیل وی با طرح دعوی طلاق با استناد به رأی طلاق صادره از دادگاه خارجی و با ادعای عسر و حرج زوجه، تقاضای صدور حکم طلاق از دادگاه خانواده ایران را مطرح می‌کنند و دلایل خود را در خصوص عسروحرج زوجه به دادگاه ارائه می‌دهند. چنانچه عسروحرج زوجه برای دادگاه محرز شد، حکم طلاق صادر می‌شود و از رأی طلاق صادره از دادگاه خارجی صرفاً به عنوان اماره استفاده می‌شود و با اختیاراتی که زوجه طی وکالت‌نامه به وکیل مربوطه تفویض کرده، ضمن صدور رأی طلاق، مسایل مالی نیز مورد لحاظ قرار گرفته و طبق رویه از ناحیه زوجه، تمام یا قسمتی از مهریه در قبال طلاق به زوج بذل می‌شود.‏3. در حالت سوم زوج یا زوجه بدون مراجعه به دادگاه محل اقامت به مراکز اسلامی مراجعه می‌کنند و صیغه طلاق شرعی جاری می‌شود که در این صورت از آنجایی که دفاتر رسمی طلاق حق ثبت طلاق‌هایی که گواهی عدم امکان سازش برای آنها صادر نشده است را ندارند، از ثبت این نوع طلاق ها امتناع می گردد.امتناع یکی از طرفین جهت حضور در نمایندگیچنانچه زوج متقاضی ثبت طلاق بوده و زوجه از حضور در نمایندگی امتناع کند ضمن اخذ درخواست کتبی و رویت حکم قطعی طلاق صادره از دادگاه کشور متوقف‌فیه و گواهی جاری شدن صیغه طلاق شرعی از سوی یکی از مراجع قابل قبول نمایندگی با ابلاغ مراتب به زوجه غایب و رعایت مهلت قانونی (یک ماه) و عدم دریافت اعتراض زوجه نسبت به ثبت واقعه طلاق اقدام و موضوع از طرف نمایندگی به اطلاع زوجه خواهد رسید.‏هرگاه زوجه متقاضی ثبت طلاق باشد و زوج از حضور در نمایندگی امتناع کند در صورتی که صیغه طلاق با حضور زوجین جاری شده باشد نمایندگی می‌تواند با رویت حکم قطعی طلاق از دادگاه کشور متوقف‌فیه و گواهی جاری شدن صیغه طلاق شرعی از سوی یکی از مراکز قابل قبول نمایندگی و اخذ درخواست کتبی زوجه مانند مورد فوق، مراتب ابلاغ به زوج غایب را انجام و پس از انقضای مهلت یک ماه و عدم دریافت اعتراض زوج نسبت به ثبت طلاق در دفاتر نمایندگی اقدام کرده و موضوع را به اطلاع زوج برسانند.‏

  • طلاق
  • زوج
  • زوجه
  • خانواده
  • گواهی عدم امکان سازش
  • حکم طلاق
  • محاکم خارجی